Anjum goederenloods III

Het goederenloodsje is klaar, de ramen zijn geplaatst, en er is iets van een interieur weergegeven. Uiteindelijk heb ik voorzichtig de vloer uit het gebouwtje gesneden zodat van onderaf de wanden beplakt konden worden met zo'n Faller kartonplaatje. Die je altijd ziet staan in treinenwinkels en waarvan je denk, wie zou dat nou kopen en wat moet je er mee?

NFLS gesloten goederenwagen

links tegen de stootheuvel een gesloten goederenwagen (of een veewagen), zonder remhuisje, van de NFLS

Om de productie van het nieuwe jaar op te schroeven, bouw ik nog een NFLS gesloten goederenwagen. Er zijn mooie kits/etsplaten te verkrijgen bij MK modelbouwstudio en Taghotrain maar ik durf het aan in styreen. Eerder bouwde ik de veewagen variant met remhuis. Deze wagens zijn gelijk aan de bekende CHD zoals gebouwd werden voor de HSM. De NFLS wagens waren uitgerust met dichte wielen en open balansijzers. De aspotten waren daarentegen van de StaatsSpoorwegentype. De NFLS had deze wagen met en zonder remhuis in dienst. 37 stuks zonder rem en 9 stuks met rem. Daarnaast waren er 2 wagens voorzien van een stoomleiding om mee te kunnen lopen in een personentrein. Zoals al het goederenmatrieel waren de wagen grijs geschilderd, een zwart onderstel, met witte aspotten.

NFLS 59 in afleveringstoestand

Het bouwen van zo'n wagen in styreen is eenvoudig, het grote aandachtspunt is natuurlijk het voorkomen van het krom trekken van het styreen. De wanden bestaan uit een basis van ,5 mm styreen, waarop het ' plankenmotief'wordt gelijmd. Deze wandjes zijn met 2-componentenlijm op foamboard gelijmd. Een kop en een zijwand aangeklaagd gelijmd tot een haak, en die twee zijn zorgvuldig op maat gesteld op het onderstel. Het onderstel is ook weer het bekende verhaal van styreen u-profiel 6mm als bufferbalken en 4,8mm voor de stelbalken. Buffer en koppelingsplaten van Moog, stangenbuffers van MK modelbouwstudio. Tekenwerk voor de open belanzen uit eigen keuken, maar ook die zijn bij MK modelbouwstudio te verkrijgen. Het meeste werk zit uiteindelijk in het netjes aanbrengen van U-profielen en schetsplannen op de wanden.

H0 model van Werps

goederenloods Anjum II

Het loodsje is al een tijdje bijna af, op de ramen na. Eerder heb ik kozijnen gemaakt met styreen stripjes en dat gaat prima maar om de roede verdeling te maken, of beter gezegd strak te krijgen en op schaal is lastig. Als proef voor het station van Anjum, waar wel wat meer ramen en deuren in zitten dan de twee voor het loodsje, heb ik als test deze twee ramen genomen. Als basis werd het raam met roede verdeling met behulp van de computer getekend en bij Moog laten etsen. 0,3mm dik messing en de roedes 0,8mm breed. Daarna met stripsjes styreen 1,5x1,5mm (Evergreen art nr. 153 .060"x.060") het kozijnhout weergegeven.
Humbrol primer met het kwastje voor de roedes. Dit gaf toch niet het gewenste effect, dus toch maar gespoten.
Inmiddels toch bedacht verlichting aan te brengen d.m.v. van zo'n kerst imitatie waxine ledje. Betekend dat er er toch iets van een interieur in moet. De vloer zit er al in, dut dat wordt nog een uitdaging. Ik denk aan het schilderen van de wanden door de raamopening en het aanbrengen van een geprinte plankenvloer op rol door het raam....kijken of dat lukt

Opkomst en ondergang van de Noord-Friesche Locaal-Spoorwegmaatschappij

En op dat boek zat ik te wachten! Heerlijk boek voor de liefhebber van fries spoor; niet alleen de NFLS komt aan bod maar ruim aandacht voor de NTM.

 

 klik hier voor een eigen exemplaar bestel

Locloods Anjum I

In 1921 werd er in Anjum een locloods gebouwd, nadat de er brand was geweest in Stiens en er dus behoefte was aan een nieuwe loods. En natuurlijk is het handig om aan het eind van de lijn een loods te hebben om de eerste trein richting Leeuwarden gelijk te kunnen starten. Lang is de loods niet in gebruik geweest want in 1935 werd het vervoer gestopt en in 1942 werd het emplacement daadwerkelijk gesloopt.

De loods was geschikt voor 1 locomotief en bestond uit een stenen loods met mansarde kap, en een laag gedeelte met onderkomen voor het trein personeel dat overnachte.

Veel foto's van de loods zijn er niet te vinden, wel zijn er een aantal familiekiekjes waarbij op de achtergrond de locloods is te zien. In combinatie met de foto,'s die ik enige tijd terug maakte ter plekken is toch wel een goede reconstructie te maken van het gebouw. Tekeningen zijn wel zo handig maar aan de hand van kop en lagenmaat van het metselwerk, is het gebouw in de maat te zetten door de baksteen te blijven tellen. En als je nauwkeurig kijkt naar kleurverschillen in het metselwerk en of voegwerk zijn de posities van ramen en deuren ook af te leiden.

Locomotiefloodsen en tractieterreinen in Nederland 1839-1958, H. Waldorp/ J.G.C. van de Meene

NFLS stootheuvel

Als je genoegen neemt met een stootheuvel van de NdSM en die bouwt, dan kan het niet al te lang duren tot de in eerste instantie onvindbare informatie opduikt. En jawel, in het geschreven bestek voor de Locloods in Anjum staat ie beschreven. Het werk was omvangrijker als alleen de loods, het slopen van de deels afgebrande loods, het verplaatsen van het hoge bassin en het maken van wat spoor en een 1:9 en 1:7 wissel hoorde er ook bij. En nog een stootheuvel. De NFLS stootheuvel werd zoals verwacht gemaakt uit gebruikte dwarsliggers, maar was een stuk compacter; lager en korter.

Volgens het bestek (handig zakformaat, staand A5 formaat) blz 16 en 17, paragraaf 25:
''.... volgens te verstrekken teekening en nadere aanwijzing een stootheuvel te maken van grond met aan de voor- en zijkanten schoeiingen van gebruiktevdwarsliggers en aan de achterzijde taluds van 1 : 1 1/2, bovenvlak en talud af te dekken met 0,20 M dikte zwarte grond en zoden "
" Voor den te maken stoot euvel is noodig; te kantrechten en te stellen 40 stuks gebruikte grenen dwarsliggers"
Verder werd de stootbalk van gezaagd eiken 35x20 cm, 2 gordingen van gezaagd grenen 20x10 cm aan de zijkanten. Het geheel werd aan de bovenzijde afgewerkt met dekstukken van gezaagd grenenhout 20x3 1/2cm. Twee klossen van gezaagd eiken 0,45 M 20x15cm, ik denk dat deze op de stootbalk werden aangebracht om beschadigingen door buffers te voorkomen.
Verder wordt er nog gesproken over 100 KG gesmeed ijzer aan bouten, beugels enz, 10 kuub zand of grond, alles tweemaal in carbolineum Avenarius en den stootbalk in op te geven kleuren schilderen.

Ik heb van bovenstaande gegevens een tekeningetje gemaakt, waarbij ik uitgegaan ben van dwarsliggers met kopmaat 3x6mm. Het tekeningetje is in schaal 1:43,5.

Een halve locloods kopen?

Na een kort leven als locloods werden er twee woningen in de locloods in Anjum gemaakt. Dus wie wil, kan nu een woning oftewel een halve locloods kopen, het rechtergedelte, dus het uiterste puntje van de lijn! En voor de prijs (in vergelijking met de huizenprijzen in de randstad) hoef je het ook niet te laten. Helaas laten de foto's op de verkoopsite geen authentieke details zien klik



foto's stationsweb/ wim mensinga

Anjum, een eerste begin

Om alvast een beetje in de stemming te komen heb ik alvast wat geplakt. Voor het interieur heb ik zo'n 8 deuren gemaakt. Eenvoudig want van het interieur zal je niet al teveel zien. De maten komen van de orginele tekening. Basis is een rechthoekig stukje styreen van 1mm dik. Met zelf gesneden strips van enkele milimeters breed maak je zo een paar paneeldeuren.



Voor het exterieur maakte ik alvast de klasse borden. In NFLS tijd werden de wachtkamers aangeduid met royale houten borden die haaks op de gevel waren bevestigd. In Marrum maakte ik van zo'n bord een foto



In model gemaakt uit 0,7mm plaat en wat stripjes. Met het roco-rail-zaagje en vijltjes zijn de profileringen gemaakt in de muurbalk. De schoorstang (0,3mm messingdraad) maak ik pas als ik het bord lijm op het model.

NFLS - stationsgebouwen

N.F.L.S. staat voor Noord Friesche Locaal Spoorwegmaatschappij, deze werd opgericht op 31 mei 1899 nadat er al vanaf 1871 plannen werden gemaakt voor een spoorweg van de Friese wadden via Ternaad, Dokkum en Veenwouden naar Drachten. De stationsgebouwen langs de lijn werden volgens de maatschappij onderverdeeld in stations ( 1e of 2e klasse) en haltes ( 1e, 2e en 3e klasse. Met behulp van www.stationsweb.nl heb ik de volgende lijst gemaakt:


afbeelding: stationsweb
Stationsgebouwen type NFLS 1e klasse
Grootste station van de NFLS. Een raampartij groter dan de stations 2e klas. Alleen gebouwd in:
1900 Stiens
Hoofdzetel van de maatschappij, naast het station ook een grote locomotiefloods en werkplaats. Enige station met een perronoverkapping.



afbeelding: Marrum, zomer 2009
Stationsgebouwen type NFLS 2e klasse
Langwerpig station met aan de perronzijde een puntgevel. Bevat een woning en lokalen voor de stationsdienst. Op foto het, enkele jaren geleden gerestaureerde Marrum. Let op de details; bijvoorbeeld het fraaie zinken dakje van de dakkapel, de fraaie hout versieringen van de puntgevels en de mooie klasse borden haaks op de gevel. Vreemd genoeg staat het al enkele jaren leeg. Zonde! en eigenlijk ook een blamage, de gemeente krijgt het kennelijk al jaren niet voor elkaar dit gebouw te activeren. Voor de sfeer is er ook een stukje perron aangelegd, echter het effect gaat verloren doordat de vrolijke vlaggemast in het spoortrace staat!
1900 Ferwerd (gesloopt)
1900 Hallum (gesloopt)
1901 Marrum- Westernijkerk
1901 Dokkum- Aalsum (gesloopt)
1901 Holwerd





afbeelding stationsweb
Stationsgebouwen type NFLS halte 1e klasse
Langwerpig station met puntgevel aan de perronzijde. Bevat woning en lokalen voor de stationsdienst. Qua gebouw gelijk aan het vorige, op de foto nu ook de andere kopgevel in beeld

1901 Annaparochie
1901 Jacobiparochie (gesloopt)
1901 Minnertsga
1901 Tzummarum
1902 Sexbierum- Pietersbierum






afbeelding stationsweb
Stationsgebouwen type NFLS halte 2e klasse
Langwerpig station met puntgevel aan perronzijde. Station is identiek aan halte eerste klas. De verschillen uitten zich dus niet in het stationsgebouw, maar het blijkt dat de aanduiding tweede klas meer zei over de status van de halte zelf.
1900 Leeuwarden Halte (gesloopt)
1901 Blija
1901 Ternaard
Op foto Leeuwarden Halte in de NS tijd. Kennelijk had iemand de behoefte het gebouw te schilderen en een lelijke dakkapel toe te voegen.





afbeelding stationsweb

NFLS halte 3e klasse
Verkleinde uitvoering van haltegebouwen. Puntgevel aan perronzijde met korte vleugel. Bevat een kleine woning en een wachtkamer. Eigelijk de compacte versie van het standaard station. Indeling van het woonhuis is gelijk; de kortere vleugel ontstaat door dat er slechts een i.p.v. twee wachtkamers zijn. Het bureau van de stationschef in het midden van het gebouw ontbreekt hier niet. Een beetje vreemd is dat de toegang van de woning nu vanaf de perronzijde is. Da's wel weer handig voor gebruik van het gebouw na de spoortijd: meestal is de entree aan de achterkant en is het gebouw aan de voorkant niet toegankelijk

Gebouwde stations van dit type:
1900 Finkum (gesloopt)
1900 Hijum
1900 Jelsum (gesloopt)
1901 Hantum (gesloopt)
1901 Vrouwbuurtstermolen
1901 Vrouwenparochie (gesloopt)
1902 Dongjum
1902 Franeker halte
1902 Midlum- Herbayum
1902 Oosterbierum (gesloopt)
1902 Wynaldum
1909 Morra- Lioessens

Stationsgebouw Anjum

Voorbereidingen voor de bouw........

De afgelopen tijd heb ik wat materiaal verzameld om het stationsgebouw te maken in 1:43,5. Naast foto's van toen, foto's van daarna en mijn eigen foto's van afgelopen zomer klik , ook de bouwaavraagtekening van destijds:

Ontwerp Station te Metslawier en te Anjum, schaal 1:100
met op tekening aangetekend:
Behoort bij schrijven van den directeur der Noord-friesche Locaalspoorweg-maatschappij dd. 10 sept. 1912
En de datum afgifte bouwvergunning:
Behoort bij het besluit van Burgemeester en Wethouders van Oostdongeradeel van den 11 november 1912. De secretaris De burgemeester D. Dijksma

Zonder computer, email enz. met vier weken bouwvergunning, hulde!

De tekening toont overigens de plattegrond van de beganegrond, drie gevels, en een dwars en langsdoorsnede. Dit ontwerp is tweemaal gebouwd: In Metslawier en in spiegelbeeld in Anjum. Het station lijkt veel op de overige NFLS stations maar heeft ook een aantal verschillen. Meest in het oogspringend is de halsgevel aan de perronzijde. Op de tekening voor vergunning nog aangegeven als een gevelbeeindiging met kantelen!

Metslawier en Anjum zijn ruim tien jaar later gebouwd, kennelijk was de enigzins romantische ronde houten bekleding van de eerdere gebouwen uit de mode geraakt.
Ander verschil is dat de kap, aan de straatzijde, gedeeltelijk verder word doorgezet.
Vanaf de straat wordt de langgerekte gevel nu verdeeld in een stations en woongedeelte.

Ook in de detaillering van het gebouw is af te lezen dat het gebouw later is gebouwd. Vergelijken we bijvoorbeeld met Marrum dan is het bewerkelijke houtwerk bij de puntgevels verdwenen. Maar ook de sjiekere natuursteen dorpel onder de kozijnen is vervangen door een gemetselde variant in baksteen.

Om het station in model te bouwen heb ik eerst een tekening gemaakt in autocad. Als basis heb ik de oorspronkelijke tekening gebruikt. Daarna heb ik deze aangepast aan de hand van oude en nieuwe foto's. Het geheel wil ik bouwen in foamboard van 3mm, daarvan had ik nog wat liggen en bij vorige projecten goed bevallen. De buitenwanden en vloeren worden in 2 lagen uitgevoerd. Door de 2 lagen te laten verspringen kun je zo een stevige constructie realiseren. Voor het gevelmetselwerk ben ik toch weer op de styreenplaten van Slater's uitgekomen, en wel Flemmisch Bond. Nadelen: net niet het juiste verband, steenafmeting te groot en hetpatroon is niet 100% haaks. Alternatief was een steentjes plaat van Vollmer 6033(H0), nadelen hiervan: 1,5mm dik, dus niet makkelijk snijbaar, duur, steenformaat te klein, verkeerd verband en plaatafmeting te klein d.w.z. geveldelen met lijmnaden.

Meest bewerkelijke van zo'n gebouw zijn de ramen. Kozijnen zijn prima te maken, maar de glasroeden vind ik een vreselijk geklier met dunnen stripjes. Plan is om deze( het is toch al getekend) te laten etsen, en met styreen strips rondom het kozijnhout te imiteren. Ook de metselwerkboog en sluitsteen boven het kozijn wil ik niet stripje voor stripje met de hand lijmen, wellicht is dit te laten plotten in styreen.
Stand van zaken: tekening is bijna gereed, inclusief kozijnen en metselwerkbogen.

Wie zich ook aan Anjum of Stiens wil wagen moet maar een berichtje achter laten. Overigens lijkt het erop dat de kozijnen niet verschillen van de andere stations en haltes dus kozijnen en metselwerk bogen zijn bruikbaar.

Sneeuw schuiven

Het dilemma........
Je hebt een mooie ijsbaan, vorst en een pak sneeuw die de ijsaangroei verhinderd.
De sneeuw moet er af. Het was een gok.......













bron:
http://www.anjumfoto.nl/album/Ijsveegmachine%20zakt%20door%20het%20ijs/album/index.html

IJsvereniging Anjum

Tegenover het station stond vroeger een rijtje huizen. Deze zijn ongeveer tegelijk gebouwd met de aanleg van het station. Inmiddels zijn deze gesloopt en heeft de IJsvereniging Anjum daar een plek gevonden. Afgelopen zomer maakte ik deze foto:



Of de ijsbaan open is durf ik niet te zeggen, in iedergeval niet gemeld op de site van de KNSB


foto: FredWard.nl

Nog even de facts van schaatsen in Anjum:

IJsvereniging Anjum

Voorzitter: dhr. G. Haaima
2e Voorzitter: dhr. A. Bandstra
Secretaris: mevr. H. van Dijk
Penningmeester dhr. G. Boersma
Bestuursleden:
dhr. K. Zijlstra
dhr. J. Koree
dhr. W. Douma
dhr. J.P. Hovinga
dhr. T.M. Kempenaar

Inlichtingen:
G. Haaima
Hearrewei 5
9133 MS Anjum
Tel: 0519 - 321 832

Aantal leden: 395
Opgericht: 12 febr 1929
Contributie: 6 euro per jaar

IJsvereniging is opgericht in 1929 in samenwerking met de IJsclub (één was vrijzinnig en de andere christelijk)
Deze twee zijn gefuseerd in 1976. Op 12 februari 1986 is de huidige ijsbaan geopend, tot stand gekomen in samenwerking met de ruilverkaveling, gemeente en staatsbosbeheer. Opp. 1,6 hectare.
De statuten zijn voor het laatst herzien op 24-03-1999
De huidige ijsbaan is één van de weinige ijsbanen in Dongeradeel die de officiele wedstrijdmaten heeft.

Anjum, privaat

Naast het goederenloodsje stond in Anjum het privaat als losstaand gebouwtje. Destijds gebruikelijk, om hygienische redenen uit het stationsgebouw geplaatst en niet alleen voor wachtende reizigers bedoeld maar ook voor de reizigers in de trein, vaak waren de rijtuigen niet voorzien van een toilet voorziening.

Het gebouwtje van de NFLS was opgetrokken uit houten frame ingevuld met vertikale delen. Het geheel stond op een gemetselde voet. Het gebouwtje had een bescheiden afmeting van 1,35m bij 3,3m Het plattegrondeje is eenvoudig: van links naar rechts, een zitgelegenheid van 1,35m bij 75 cm breed, met deur en een klein ventilatie raampje, dan een bergplaats van 1,65m breed met zo'n zelfde ventilatieraampje en tenslotte het open urinoir op de kop, wat door een hekwerk uit het zicht wordt ontrokken.



Een zelfde retirade stond in oa. Jelsum. Hier staat het gebouwtje gedraaid. De weinig aantrekkelijke kant van de urinoirs staat nu pontificaal op het perron.
Het hekwerk is op deze foto goed te zien. In tegenstelling tot privaten bij andere maatschappijen is er geen enkele versiering aangebracht.



In Anjum was de retirade hekkensluiter van de bebouwing. Zoals te zien op de foto staan de nokken van de gebouwen allemaal evenwijdig aan het spoor. De situatietekening geeft uitsluitsel aan welke kant het hekwerk voor de urinoirs stond, van het station af. Ook hier toch weer het vermoeden dat het dak met zink bekleed was in Anjum, in tegenstelling tot bv Jelsum, daar ziet de dakbekleding er asfaltpapierderig uit.

Hoewel het een klein ding is, in 1 op 43,5 slechts 3x8 cm, zit er nog vrij veel werk aan. Om te beginnen moeten de geveltjes uitgezet worden op de werkende breedte van de houten delen om het geheel kloppend te krijgen. Daarna de stijlen en regels, door dunne strips op de plankenplaat te plakken. die dan weer voorbij de verbindingen van stijlen en regels rond vijlen. Toen het ding in elkaar zat bleek de retirade in Anjum in spiegelbeeld uitgevoerd te zijn. Grrrrr, dus de planken met de raampjes er uit gesneden en nieuwe planken erin gelijmd, en aan de andere zijde de raampjes opnieuw uitgesneden.





Het gebouwtje heb ik met de kwast geschilderd: lichtgrijs(Humbrol 147)voor de wanden, donkergrijs(Humbrol 140) voor het dak, bruinrood voor het metselwek met verdund grijs voor de voegen. Klinken zijn met de fineliner zwart gemaakt,




gebruikte materialen:
Evergreen v-groove 2,5 mm
styreen plaat 1mm
strips 0,5x2,5mm
strookje Slater's baksteenplaat

afbeeldingen Anjum en Jelsum: Wytze Wybenga

Anjum - Marrum-Westernijkerk

Onlangs een ritje gemaakt naar Friesland om een paar NFLS spoorse gebouwen te bekijken in het echt. Lekker vroeg vertrokken en een mooi laag zonnetje over het ijsselmeer en de afsluitdijk. Allereerst naar Anjum. Je zou bijna vredenlievend typen ware het niet dat er af en toe mensen levend worden begraven. Het station en de locloods zijn beide bewaard gebleven en liggen nog steeds aan de rand van het dorp. De locloods is goed te fotograferen en is tegenwoordig een dubbel woonhuis.



De loods gezien vanaf de straat. Links een recente aanbouw, en rechts waarschijnlijk verbouwde orginele aanbouw, bedoeld voor overnachtend personeel. De dakkappel lijkt mij niet orgineel.





Deze kopgevel moet je de deuren bedenken waar de loc naar binnen ging. Het kleurverschil van het metselwerk verraad de oorspronkelijke opening.
Om later de loods in model te kunnen maken zijn er nog veel meer foto's gemaakt en de kop en lagenmaat gemeten van het metselwerk, om zo aan de hand van de foto's de afmetingen van het gebouw te kunnen bepalen.

Iets verderop staat het voormalige station. Het staat er keurig bij in een weelderige tuin. Heel mooi, maar zo goed als onmogelijk om fijne foto's te maken aan de spoorzijde.









Deze foto is genomen vanaf de weg, net voorbij het station in de richting van Stiens. De wilgen en het feit dat de maaiveld hoger ligt verraad de plek van de vroegere los en laadweg



Deze betonnen paaltjes lopen van het station tot en met locloods. Orgineel? ik denk het niet. Wel oud en al een flink stukje in de friese klei gezakt, aan het onderste gat te zien.



Na een onbijtje van de Coop tegenover de locloods(overigens een aardig architectonisch ontwerp) binnendoor naar Marrum.



Marrum Westernijkerk is een stuk vederop gelegen NFLS 2eklasse station. In 2003 is het grondig gerestaureerd, echter is er geen bestemming voor het gebouwtje gevonden; de ramen zijn afgeplakt met karton. Ondertussen wordt ook het schilderwerk niet bijgehouden. Op een flink aantal plekken bladderd de verf van kozijnen en deuren.

Ondanks dat zijn hier goed detail opnames te maken van metselwerk, daklijsten, wachtkamerborden enz.
Het stationnetje staat er prachtig bij; in de oorspronkelijke staat met klasseborden en een stukje perronwand. Zelfs de vlaggemast ontbreekt niet. Staat wel een beetje onnozel op het voormalige spoor-tracee.











Tot slot een foto van de perronkant: links een stuk nieuw uit 2009, rechts een stuk oud, uit de naoorlogse NS goederen-tijd,